Bizi takip edin

Kültür-Sanat

Geçmişi günümüze taşıyan bir kitap: Ji dîrokê dîrokeke Ehmedê Xanî

->

-> 5

Laleş Çeliker’in Aram Yayınları’ndan basılan ‘Ji dirokê dirokeke Ehmedê Xanî’ kitabı raflardaki yerini aldı. Ehmedê Xanî’nin yapısal olarak başvurduğu yöntemler, dil, ideoloji ve devlet düşüncesi ele alınıyor. Kitapta, ‘Kürtler neden birlik olmalının’ yanıtları aranıyor

Siyasi tutuklu Laleş Çeliker’in cezaevinde kaleme aldığı “Ji Dîrokê Dîrokeke Ehmedê Xanî/Tarihten bir tarihtir Ehmedê Xanî” adlı Kürtçe eseri, Aram Yayınları’ndan çıktı. Yazımı 3 buçuk yıl süren ve sürgünlerle 3 farklı cezaevinde tamamlanan eser, aynı zamanda yazarın ilk basılmış kitabı.

Önsözünde Ehmedê Xanî’nin satırlarının aydınlığında yola çıktığını belirten Çeliker, kitabın bir yandan kendi köklerine yolculuğu sağladığını, bir yandan da Xanî’nin düşünceleriyle günümüz siyasetine ışık tuttuğunu kaydetti.

Kitap iki bölümden oluşuyor

Kitabın editörü Mehmet Çakmak, kitapta ciddi bir tarih yorumu yapıldığını ve bunun da belgelerle desteklendiğini söylüyor. Kitapta Ehmedê Xanî’nin gözünden tarih ve bugünün yeniden yorumlandığını ifade eden Çakmak, ayrıca Ehmedê Xanî’nin şiirlerinin de orijinal halleriyle yeraldığı söylüyor. İki bölümden oluşan kitabın ilk bölümünde Ehmedê Xanî’nin yaşadığı dönem irdeleniyor. İkinci bölümde ise, Ehmedê Xanî’nin yapısal olarak başvurduğu yöntemler dil, ideoloji ve devlet düşüncesi günümüzle bağ kurularak yorumlanıyor.

Dil ön planda

Yazarın Kürtçe’ye hakimiyetinin esere de yansığını ifade eden Çakmak, şöyle devam ediyor: “Dil çok ön planda. Anlaşılır, sade ve kelimeler cımbızla seçilmiş gibi. Ciddi bir yoğunlaşmanın ürünü olduğu belli.”

Kürtlerin Ulusal Birlik kurmaya dönük çabalarının ve çağrılarının olduğu bir dönemde birlik olmanın önemini tüm eserlerinde işleyen ve Kürtleri birlik olmaya çağıran Ehmedê Xanî’nin düşüncelerine günümüzde de ihtiyaç duyulduğunun altını çizen Çakmak, “Ehmedê Xanî, Kürtler’in başına gelenlerin nedeni olarak parçalı oluşlarını görür. Kürtler, neden birlik olmalı ve olamıyor, kitapta yeniden yorumlanmış” diyor.

Eserin var olan şartlardan dolayı hak ettiği değeri göremediğini belirten Çakmak, bu eserin gelecekte çok konuşulacak bir eser olduğunun altını çiziyor ve ekliyor: “Laleş’i okuduğumda şaşıp kaldım. Böyle güçlü bir kalem, böyle güçlü bir yorum varsa şimdiye kadar neden görülmedi.”

OHAL etkiliyor

Tek celsede 74 kitabına toplatma kararı getirilen Aram Yayınları’nın şimdiye kadar 150’ye yakın kitabı yasaklandı. OHAL sürecinde artan baskılara rağmen 40 yeni kitabı okuyucuları ile buluştu. Kimi kitapların basımını koşullardan dolayı geciktiren yayınevi, yazarlarının affına sığındığını söylüyor. Cezaevlerinden kendilerine gelen birçok ürün olduğunu ve okuyucu ile zindan arasında bir bağ kurmaya çalıştıklarını ifade eden Çakmak, sözlerini şöyle tamamlıyor: “Yazarlarımızın çoğunun 15-20 yıllık cezaevi serüvenleri var, birçok çalışma, yılların birikimini yansıtıyor. Yılların getirdiği birikim, son bir kaç yılda gün yüzüne çıkmaya başladı. Deyim yerindeyse meyvesini vermeye başladı. Bunu yapmak isterken birçok zorlukla da karşılaşıyoruz. Siyasal süreç bu kadar kötü olmazsa, kitaplarımız yasaklanmazsa, toplatılmazsa sonuç farklı olurdu.”

Ayşe Güney/Amed-dihaber